قوانین و مقررات ملی و بین‌المللی مدیریت بحران

وضع قوانین و مقررات لازم به منظور مدیریت صحیح بحران و اجرای مناسب آن، از سال‌های دور مورد توجه حکومت‌های مختلف بوده است. وجود قوانین و مقررات در کنار ساختار مناسب برای فرماندهی حادثه و مدیریت بحران و نیز زیرساخت‌های نرم افزاری و سخت‌افزاری مناسب، فاکتورهای کلیدی و تضمین کننده مدیریت مناسب بحران در هر منطقه است.
در این مطالعه سعی داریم به بررسی قوانین و مقررات مرتبط و الزامات مدیریت بحران در دو سطح ملی و بین‌المللی به عنوان یکی از شاخص‌های مهم مدیریت بحران بپردازیم. مرور کلی پیشینه کشورهای مختلف دنیا نشان می‌دهد تنها در چندین کشور، برنامه مدون و چند مخاطره‌ای مدیریت بحران تدوین شده و ساختار مناسب برای اجرای آنها پیش‌بینی شده است. تعدادی از کشورها نیز با توجه به مخاطرات محتمل منطقه خود به تاسیس ساختار مناسب برای مقابله با آن حادثه خاص و تدوین برنامه‌های مرتبط با آن پرداخته‌اند که از این جمله می‌توان به فعالیت گسترده کشور پاکستان در حوزه سیل اشاره کرد. لذا در بخش قوانین و مقررات بین المللی این مطالعه، به بررسی وضعیت کشورهای ژاپن، پاکستان، کانادا و آمریکا که عمدتا توسعه‌یافته یا رو به توسعه هستند می‌پردازیم. در ایران نیز، ایمن‌سازی شهرها و شهروندان و استقرار سيستم مديريت بحران به منظور حفظ جان و مال افراد از دیرباز مورد توجه دستگاه‌های اجرایی و قانونگذار کشورمان بوده که تاسیس سازمان دفاع غیرنظامی در سال 1337 گواهی بر این مدعاست. در این مطالعه، قوانین و مقررات حوزه مدیریت بحران کشور شامل چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 هجری شمسی، سیاست‌های کلی پیشگیری و کاهش خطرات ناشی از سوانح طبیعی و حوادث غیرمترقبه و در امور پدافند غیرعامل، مدیریت بحران در برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، قانون پيشگيري و مبارزه با خطرات سيل، قانون تشکیل کمیته ملی کاهش اثرات بلایای طبیعی، طرح جامع امداد و نجات کشور، قانون سازمان مدیریت بحران کشور و آیین‌نامه اجرایی آن، قانون شهرداری، طرح جامع مدیریت بحران (خطرپذیری لرزه‌ای) شهر تهران و مجوز تقویت و عملیاتی نمودن سیستم مدیریت بحران شهر تهران مورد بررسی قرار گرفته است. شایان ذکر است، دو مورد آخر به دلیل اهمیت ویژه شهر تهران به دلیل پایتخت جمهوری اسلامی ایران و نقش و جایگاه آن به عنوان قطب اقتصادی، سیاسی، حکومتی و اداری کشور و مهم‌تر اینکه مسئولیت و اقدامات مدیریت بحران شهر در یک سازمان مستقل زیر نظر شهرداری تهران پیگیری می‌شود، مورد اشاره واقع شده است.
در انتها، عمده رویکردها، فعالیت‌ها، ساختارها و قوانین و مقررات مدیریت بحران در کشورهای بررسی شده ارائه شده و مقایسه‌ای از آن شاخص‌ها با وضع موجود قوانین و مقررات کشورمان به شرح جدول (2) ارائه شده است.