مجله سوانح و بحران‌ها

استفاده از سيستم پشتيباني تصميم گيري در پيكر ه بندي سيستم هشدار سيل براي كاهش خسارات

13 تیر 1399
فرهاد بنی زمان لاری

رشد سريع شهرنشيني و تمايل به سكونت و سرمايه‌گذاري در اماكن مجاور به منابع طبيعي حياتي و نيز مناطق جاذب توريست باعث شده است كه گروههاي جمعيتي را به سكني گزيدن در مناطق در معرض مخاطرات طبيعي سوق دهد. شمار زيادي از مناطق شهري در دنيا مورد تهديد جدي سيلابهاي شهري به ويژه تندسيلابها قرار دارند. تندسيلابهای شهری از سرعت وقوع فوق‌العاده‌ای برخوردارند وخسارات هنگفتی را در زماني اندك به تاسيسات و كليه بافتهاي شهری ونيز به جان انسانها وارد می‌نمايند. دليل عمده وقوع چنين خسارات هنگفتي را مي‌توان به گسترش مناطق در معرض خطر و ايجاد تغيير در ويژگيهاي طبيعي حوضه آبريز از يك سو و عدم رعايت ضوابط ساخت‌و‌ساز در حريم رودخانه از طرف ديگر نسبت داد. در سالهاي اخير دستاوردهاي قابل توجهي از تركيب روشهاي غير سازه‌اي با روشهاي سازه‌اي در امر مديريت سيلاب نسبت به كاربرد روشهاي سازه‌اي به طور منفرد به اثبات رسيده است. در بين روشهاي غيرسازه‌اي، استفاده از روش هشدار سيلاب در نواحي شهري نمودي موفقيت آميز داشته است لذا اهميت استفاده از سيستمهاي هشدار سيل و ضرورت اعمال مديريت پيشرفته سيلاب به دليل اثبات كارايي آنها هر روز بيش از گذشته احساس ميگردد. با توجه به رشد سريع و پيشرفتهاي حاصل در سيستمهاي مديريت اطلاعات، لزوم استفاده از آنها در تركيب با سيستم‌هاي هشدار سيل و بهسازي سيستم‌هاي موجود از اهميت فوق العاده‌ای برخورردارگرديده است. سيستم پشتيباني تصميم‌گيري، سيستمي متشكل از زيرسيستمهاي نرم‌افزاري و مبتني بر مدل وپايگاه داده و اطلاعاتي مي‌باشد كه رويهمرفته به بالابردن كارائي تصميم‌گيرندگان در انجام مسئوليت‌هاي نيمه‌ساختاري كمك مي‌نمايد. بنابراين، نقش اوليه يك سيستم پشتيباني تصميم‌گيري كمك به تصميم‌گيرنده در فرآيند قضاوت و تصميم‌گيري در مورد مشكلاتي است كه به خوبي تعريف نشده‌اند. سيستم نامبرده از اجزا و سطوح مختلفي برخوردار مي‌باشد كه در ارتباط با يكديگر كار مي‌كنند‌ و رويهمرفته مديران را در امر تصميم‌گيري ياري مي‌نمايند.
سامانه تركيبي هشدار سيل- سيستم پشتيباني تصميم‌گيري، داده‌هاي مربوط به پيش‌بيني سيل برحسب نياز شامل داده‌هاي هواشناسي، بارش، تراز آب رودخانه و شدت جريان رودخانه را توسط زير سيستم مربوطه پايش و در پايگاه داده‌ها ذخيره مي‌نمايد سپس زير سيستم تشخيص خطر، داده‌هاي گردآوري شده بهنگام را با مقادير آستانه تعريف شده مقايسه نموده و بدين طريق ابزار قضاوت صحيح در مورد سطح خطر و عكس العمل مناسب را در اختيار تصميم‌گيرنده قرار مي‌دهد تا بدين وسيله تصميم‌گيري بهنگام صورت گيرد.

برای مطالعه بیشتر، میتوانید فایل PDF این مقاله را از لینک روبرو دانلود نمایید.